Nieuws

Ophef om opheffingsnorm: ruim 1300 scholen op de tocht

Afgelopen week overhandigde de Onderwijsraad haar rapport "Grenzen aan Kleine scholen" aan staatssecretaris Dekker van onderwijs. Zij adviseert hierin om de opheffingsnorm te verhogen van 23 naar minimaal 100 leerlingen. Dit zou betekenen dat er tussen de 1300 en 1400 basisscholen gaan verdwijnen.

De aanleiding voor het rigoreuze advies om de opheffingsnorm te verhogen naar 100 kinderen, is het sterk afnemende leerlingenaantal. Deze daling is tien jaar geleden ingezet en zal naar verwachting tot 2020 doorgaan. Er is sprake van een krimp van 6,5 tot 20%, afhankelijk van de regio. Het logische gevolg is dat er steeds meer scholen onder de noemer “kleine school” gaan vallen.

Kleine scholen: zwak en duur
Maar waarom moeten deze eigenlijk verdwijnen? De motivatie voor die vergaande maatregel is dat kleine onderwijsinstellingen vaker zwak zijn. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat een leraar aan meerdere leerjaren tegelijk les moet geven. De Raad vindt echter maximaal twee leerjaren in een klas acceptabel. Bovendien is het voor kleine scholen moeilijker de rol van sociale ontmoetingsplaats voor leeftijdgenoten te spelen.

Een andere belangrijke reden is van financiële aard: uit onderzoek blijkt namelijk dat een school met minder dan 100 leerlingen twee tot drie maal hogere uitgaven heeft dan een gemiddelde basisschool met 225 leerlingen. Zo bedragen de jaarlijkse exploitatielasten voor een school met 23 leerlingen €10.740,= per leerling, terwijl een leerling van een gemiddelde school €3.985,= kost. Deze hogere kosten van kleine scholen kunnen toegeschreven worden aan de de vaste voet per school voor zowel de uitgaven aan personeelskosten als materieel.

Pluriformiteit gewaarborgd
Hoewel de voordelen van grotere scholen duidelijk zijn, rijst er in de praktijk een belangrijk bezwaar: de keuzevrijheid van ouders wordt aanzienlijk ingeperkt. De Onderwijsraad onderkent echter dat pluriformiteit een groot goed is en wil deze behouden door per regio een aanpassingsplan op te stellen. Hierbij wordt een antwoord gezocht op de volgende vragen:
• Waar staat welke school?
• Welke richting heeft deze (openbaar of bijzonder onderwijs)?
• Waarop is de levensvatbaarheid van de school gebaseerd?
• Hoe is de basale pluriformiteit van het onderwijsaanbod gewaarborgd?
Volgens de Raad zal er uiteindelijk genoeg te kiezen blijven: Nederland kent namelijk, zeker in vergelijking met het buitenland, een enorm fijnmazig scholennetwerk.

Participatie scholen
Deelname van de scholen aan de ontwikkeling van het regionaal aanpassingsplan is vrijwillig, maar de Onderwijsraad stelt stimuleringsmaatregelen voor om de participatie van scholen te bevorderen. Scholen die meedoen, behouden gedurende een overgangsperiode van maximaal vijf jaar de kleinescholentoeslag. Verder krijgen deelnemers eenmalig een subsidie voor interne of externe ondersteuning bij het proces van herschikking.

Om een pluriform schoolaanbod te kunnen realiseren, moeten verder belemmeringen in de bestaande wetgeving worden opgeheven. Het wordt makkelijker om te fuseren, de school te verplaatsen of van grondslag te veranderen.

Naast het verruimen van de opheffingsnorm en het stimuleren van een pluriform aanbod wil de Onderwijsraad experimentele initiatieven van scholen ondersteunen. Hierbij wordt verwezen naar bijvoorbeeld de Sterreschool, Intergraal kindcentra en Groep nul. De Raad vindt deze steun belangrijk om een kwalitatief goed en gevarieerd onderwijsaanbod te krijgen. Ook hier moet waar nodig de bestaande regelgeving worden aangepast.

Grenzen aan kleine scholen: het vervolg
Staatssecretaris Dekker erkent dat de het verhogen van de opheffingsnorm vergaande consequenties heeft: zowel voor leraren als leerlingen. Hij wil daarom eerst in gesprek met met ouders, schoolbestuurders en wethouders, met name over de norm van 100 leerlingen. Niets doen is echter geen optie: dan verdwijnen er meer kleine scholen dan nodig.

Anculus kan uw schoolbestuur helpen bij het proces van herschikking. Heeft u vragen, neem dan contact met ons op.




Nieuws archief